18 28 527 09

biuro@orawa.eu

Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

Questy - skarby Górali

Kategoria:

drewniany dom kryty gontem z zielonymi obramowaniami okien, logotypami i tekstem zachęcającym do skorzystania z questówRuszaj po skarby Górali Orawskich!

W Jabłonce, Zubrzycy, Orawce i Lipnicy Wielkiej przygoda czeka!

Questy to bezpłatne gry terenowe: nieznakowane trasy, którymi wędruje się, rozwiązując zagadki zawarte w wierszowanych wskazówkach. Na końcu drogi czeka skarb z pamiątkową pieczęcią!

Aby ruszyć na trasy questów:

Weź ulotkę questu w skansenie

lub

Pobierz aplikację mobilną pn. „Questy - Wyprawy Odkrywców” dostępną dla...

systemu Android :

kod qr do aplikacji na android

 

 

 

 

i systemu iOS:

kod qr do aplikacji na iOS

lub

Pobierz plik z ulotką questu do samodzielnego wydruku z portalu www.questy.org.pl

Quest skansenowy do wydruku dostępny jest też na stronie - wejdź do zakładki questy

Pożegnanie Izabelli Rejduch-Samkowej

Kategoria:

W śródę popielcową (17.02.2021 r.) Kraków pożegnał dr Izabellę Rejduch-Samkową.

Była znakomitym historykiem sztuki, znawcą i badaczem wielokulturowości królewskiego grodu, z czasem kierując swoje zainteresowania naukowe w stronę judaiców.

Jednym z jej ulubionych kierunków obieranych na wypoczynek była ziemia pod Babią Górą - Orawa. Przyjeżdżała tu do nas wraz z mężem - prof. Janem Samkiem, ktory wiele swoich prac o rzemiośle artystycznym tu właśnie cyzelował. Mieli na Orawie wielu, wielu przyjaciół, odwiedzali często nasze muzeum, brali udział w spotkaniach i konferencjach.

Pani Izabello - będzie nam brak Pani cennych wskazówek jak pracować i jak żyć z poświęceniem dla innych.

Jadwiga Pilch

w imieniu Dyrekcji i Pracowników

Muzeum - Orawskiego Parku Etnograficznego

w Zubrzycy Górnej

Skubarki 2021

Kategoria:

Luźno nawiązujemy do dawnego obyczaju wspólnego skubania pierza, przy okazji traktując także o innych zajęciach w okresie zimowym. Niegdyś skubarki odbywały się w karnawale. Gospodyni, u której były miały się zapraszała sąsiadki i znajome. Dziewczęta i gospodynie wystrojone przychodziły i pruły, tzn. targały pierze: każde piórko należało chwycić za koniec i ciągnąć z jednej, potem z drugiej strony. Odkładano je do miski, a w palcach została resztka czyli kłonc. Wykonując żmudnie i skrupulatnie te czynności kobiety często śpiewały, żartowały, snuły się różne opowieści, wymieniały informacje, plotki… Po skończonej pracy gospodyni zbierała pierze do wsypów, osobno zaś zamiatała kłonce, z których można było wykonać szczotki, czy pędzelki do smarowania, np. ciasta. Następnie częstowano pampuchami, kołaczami, miodem, marmoladą, ziołową herbatą… wieczorem schodzili się i mężczyźni, kawalerowie, nieraz zagrano, zatańczono ciardasia, polkę, razem bawiąc się i żartując.

Wystąpili: Zofia Warciak, Helena Torba, Bogumiła Tyrała, Aniela Zaitz, Stanisława Wójciak, Anna Ciok oraz Marcin Kowalczyk i Ludwik Wilczek

Woźnica: Kazimierz Misiniec oraz koń Hamer

Scenariusz: Zofia Warciak

Kamery: Dominika Wachałowicz-Kiesztyn, Leszek Janiszewski

Montaż: Kamil Kuś, Leszek Janiszewski

Święto Matki Boskiej Gromnicznej

Kategoria:

Obchody Świąt Bożego Narodzenia w Kościele Rzymskokatolickim kończą się 2 lutego wraz z nadejściem święta Matki Bożej Gromnicznej zwanego także świętem Ofiarowania Pańskiego. W tym dniu rozbiera się kościelne i domowe ozdoby bożonarodzeniowe, choinki i kończy śpiewanie kolęd. W polskiej tradycji 2 lutego święci się gromnice – grube świece, dawniej odlewane w blaszanych formach z wosku pszczelego przez kościelnych. Według wierzeń ludowych nazwa ,,gromnica’’ miała chronić przed gromami – piorunami. W wierze katolickiej – poświęcona w kościele i płonąca symbolizuje Chrystusa i jest oznaką wiary, nadziei i miłości.

Świece-gromnice na Orawie do poświęcenia dawniej niosły tylko kobiety. Zdobiło się je mirtem, który miał symbolizować dziewiczą czystość Matki Bożej oraz niebieską wstążką. Końcówkę świecy owijało się w białą chusteczkę ozdobioną szydełkowym wzorem. Podczas nabożeństwa w kościele bacznie obserwowano palącą się świecę: gdy obficie kapał z niej wosk – zima miała być jeszcze długa, mroźna i dokuczliwa; skwiercząca gromnica zaś wróżyła częste letnie burze i deszcze. Po powrocie do domu płomieniem gromnicy wypalano na tragarzu znak krzyża świętego, co miało chronić dom przed uderzeniem pioruna. Później gromnicę przechowywano w izbie zawiniętą do chustki, często umieszczano ją za obrazami, wkładano do w szuflad, skrzyń ozdobnych, do kredensu, komody, szafy, zawsze jednak z wielkim szacunkiem.

W ten uroczysty dzień gazdowie obserwowali też pogodę. Mawiano, że jeśli dzień był pogodny, to wróżyło rok płodny i miodny. Gdy zaś był mróz, to gospodarz się cieszył bo zbierze dużo zbóż. A także, że: Gdy w Gromnicę były roztaje, to wróżyło marne urodzaje, a jak z dachu ciecze, to zima się jeszcze powlecze.

W malarstwie święto Matki Boskiej Gromnicznej przedstawiono malując Matkę Boską z płonącą gromnicą strzegącą zagrody przed wilkami.

Sama świeca była wyciągana przy różnych potrzebach, szczególnie jako ochrona w czasie burzy z piorunami. Tuż przed jej nadejściem płonącą gromnicę obnoszono procesyjnie wokół zagrody, co miało chronić ją przed niebezpieczeństwem, a następnie stawiano ją w oknie. Wierzono również, że gromnica posiada magiczną moc przepędzania wszelkiego zła. Jej blask miał odstraszać wilki i dlatego zabierano ją w niebezpieczną podróż powozem lub saniami przez las. Płonąca gromnica towarzyszyła także umierającemu – wkładano ją w ręce konającego i modlono się. Nie bez znaczenia był też fakt, że gromnice wyrabiano z wosku pszczelego – pszczoły były przez ludzi uznawane za owady święte, utrzymujące kontakt ze światem pozagrobowym.

Zofia Warciak

(na podstawie:

U. Janicka-Krzywda, Niebieska Gaździna. Legendy o Matce Bożej z obszaru polskiego Podkarpacia, Nowy Targ 201, s. 74- 79.

W. Jostowa, Zwyczaje doroczne ludności Polskiej Orawy [w:] „Zagadnienia z kultury Podhala, Spisza i Orawy”, z. 3, Nowy Targ- Zakopane 1986, s. 50-51.

B. Ogrodowska, Polskie obrzędy i zwyczaje Doroczne, 2009.

Z. Żyburtowicz, T. Kokocińska, Polski Rok Tradycje i obyczaje, Warszawa 2009, s. 42-44.)