18 28 527 09

biuro@orawa.eu

Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

WYSTAWA CZASOWA: JÓZEF WRONA - STRAŻNIK CZASU

WYSTAWA CZASOWA: JÓZEF WRONA - STRAŻNIK CZASU, 29.04.2018 - 1.06.2018, Biała Karczma z Podwilka, Muzeum - Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej

DSC00767, fot. R. CiokJózef Wrona – ur. 1943 r. w Tokarni. Wybitny rzeźbiarz ludowy. Od 1963 roku związany z kościołem tokarskim, w którym pełnił rolę kościelnego. Dzięki zachęcie i opiece wieloletniego proboszcza ks. Jana Macha (1923-1998) zajął się rzeźbieniem i snycerstwem. Twórca dzieł przede wszystkim sakralnych, wielokrotnie nagradzanych i wystawianych w kraju i za granicą. Głównym tematem jego prac są sceny biblijne, postacie świętych i błogosławionych. W 1982 r. rozpoczął budowę Kalwarii Tokarskiej na Urbaniej Górze. Autor rzeźby Chrystus na osiołku, zaliczanej do najwybitniejszych dzieł ludowej rzeźby współczesnej. Wieloletni fotograf i dokumentalista życia codziennego wsi. Jego wielką pasją oprócz rzeźby i fotografii jest zbieranie dokumentów i książek
historycznych.

Pasja fotografowania Józefa Wrony była znana w lokalnej społeczności, jednak ceniony był raczej za swoje osiągnięcia w zakresie rzeźby ludowej, gdzie się realizował artystycznie i święcił trumfy na licznych wystawach, przeglądach i konkursach w kraju i za granicą jako uznany twórca ludowy w Polsce, odznaczony licznymi nagrodami i medalami. 

Fotografowanie natomiast było jego skrytą namiętnością i pasją. Chociaż nie do końca. Józef Wrona brał udział w konkursach fotograficznych już pod koniec lat 70-tych XX wieku: (Krajobrazy Ojczyste, PTTK – Konkurs Polska Naszych Dni Kraków 1978, PTTK Myślenice 1980). Miał także indywidualną wystawę swoich fotografii w GOK w Tokarni w 1985 roku podczas Dni Seniora. Jego fotografie znalazły także uznanie wśród autorów licznych publikacji. Możemy je rozpoznać m.in. w „Kulturze Ludowej Górali Kliszczackich” w pracy zbiorowej pod red. Katarzyny Ceklarz i Justyny Masłowiec,
„Kliszczakach na starej fotografii” oraz „Z potrzeby ludzkich serc” M. Cieślika czy ostatnio w „Urywki życia x. Jan Mach architekt duszy” B. Dyrcza. 

Fotograf Józef Wrona, dokumentujący życie małopolskiej wsi drugiej połowy XX wieku jest autorem zbiorowego portretu rodzinnego. Można rzec za profesorem Rochem Sulimą wpisuje się w fotografię chłopską jako osobne ale jednorodne zjawisko, gdzie fotografia zastąpiła wspomnienia i pamiętniki chłopskie, ustne opowieści czy ręcznie pisane kroniki rodzinne. Przejęła zatem funkcje zbiorowej, wiejskiej pamięci. Widać to doskonale na zdjęciach Wrony. To właśnie portrety rodzinne inscenizowane przed domem. Całe serie ślubów, pogrzebów, chrzcin, zdjęć z pierwszej komunii. Ludzie pracujące na roli oraz całkiem
pokaźna liczba zdjęć dokumentującą ludową twórczość rzeźbiarską. Fotografie Józefa Wrony, naszego przewodnika po wiejskich krajobrazach czasów
minionych opowiadają z dużym zaangażowaniem o świecie używanych kiedyś narzędzi rolniczych, ludzi pracujących na roli, zwyczajów i obrzędów religijnych oraz zmysłowo odczuwalnej bliskości przyrody. Józef Wrona malując dawne światy ożywiał obraz wsi, nadając mu posmak raju utraconego, ale bez zbędnego sentymentalizmu. Można się zatem pokusić o stwierdzenie, że Józef Wrona w pełni zasługuje na miano kliszczackiego Strażnika Czasu.

Marian Cieślik, Bartłomiej Dyrcz

PLAN WYSTAW CZASOWYCH 2018

WYSTAWA STROJÓW PASTERSKICH

Na wystawie zaprezentowane zostaną stroje pasterskie i przedmioty związane z pasterstwem na Orawie pochodzące ze zbiorów Muzeum i kolekcji prywatnych.

Wystawa nawiązuje tematyką do motywu przewodniego XVI Święta Borówki, podczas którego będziemy zwracać szczególną uwagę na kwestie związane ze zbójnictwem i pasterstwem karpackim, które stanowiło nieodłączny element kultury dawnego Podtatrza.

Planowana data: lipiec 2018 r. (XVI Święto Borówki)


WYSTAWA WSPÓŁCZESNEJ SZTUKI ORAWSKIEJ

Wystawa ze zbiorów muzeum i kolekcji prywatnych prezentująca dorobek twórczy i osobowość artystów orawskich i rzemieślników od czasów powojennych po dziś dzień.

Muzeum chce nie tylko zachowywać i upowszechniać wiedzę o odległej przeszłości, lecz również dostrzegać i reagować na współczesne zjawiska w twórczości artystycznej i rzemieślniczej Orawian i ludzi z Orawą związanych.

Planowana data: lipiec 2018 r. (XVI Święto Borówki)


WESELE ORAWSKIE

Wystawa czasowa jest częścią projektu, który zawiera w sobie także m. in. konkurs dla młodzieży orawskich szkół, inscenizację. Inscenizacja "Wesele orawskie we Dworze Moniaków" zrealizowana będzie przez lokalną grupę teatralną, angażując do aktywnego uczestniczenia w uroczystości zaproszonych gości i widzów. Goście wraz z aktorami zasiądą przy weselnych stołach i będą się przyglądać widowisku. Na stołach zagoszczą tradycyjne weselne potrawy.

Wystawa czasowa będzie swoistym dopełnieniem inscenizacji. Czy było w ogóle możliwe radosne świętowanie podczas wojny? A jeśli tak, to jak wyglądały śluby i wesela orawskie w trudnych wojennych czasach? Autorzy wystawy postarają się odpowiedzieć na postawione wyżej pytania poprzez opowieść o tradycyjnych nomowinach, srynkowinach i weselu wspartą archiwalnymi zdjęciami i ubogaconą eksponatami ze zbiorów muzeum. 

Celem projektu jest przypomnienie oraz przedstawienie szerszej publiczności zwyczajów weselnych nie tylko poprzez archiwalne fotografie i eksponaty, ale, być może przede wszystkim, poprzez włączenie publiczności w atmosferę i unikalny czas wesela, którego określony przebieg stanowił i stanowi do dziś przedmiot zainteresowania antropologii kulturowej i etnografii i był czasem wyjątkowym dla społeczności wiejskiej, nie tylko ze względu na wątek ludyczny, ale także jako rytuał przejścia.

Planowana data: sierpień 2018 r.


SKRZYNIE WIANNE W ORAWSKIM DOMU

Wystawa czasowa, na której zostaną zaprezentowane skrzynie ze zbiorów muzeum, które w dawnym orawskim domu były niezwykle ważnym elementem wyposażenia, w nich bowiem przechowywano rozmaite cenne rzeczy, same one zaś nierzadko stanowiło piękne przykłady sztuki ludowej i rzemiosła.

Celem projektu popularyzacja rzemiosła i sztuki ludowej z Orawy poprzez przybliżenie publiczności nie pokazywanych na codzień muzealiów ze zbiorów skansenu, co z kolei jest dobrym pretekstem do snucia opowieści nie tylko o dawnych zwyczajach w góralskich rodzinach, ale także o wyjątkowości tych popularnych niegdyś, a dziś już często zapomnianych elementach wyposażenia chałup.

Planowana data: wrzesień/październik 2018 r.


ORAWIANIE NA FRONTACH I WOJNY ŚWIATOWEJ

Wielu Orawian uczestniczyło w zmaganiach wojennych. Wielu młodych chłopców, jak syn Joanny Wilczkowej – ostatniej właścicielki dworu Moniaków, straciło wówczas swoje życie i spoczęło wraz z innymi poddanymi monarchii austro-węgierskiej w zbiorowych mogiłach. Niektórzy po wielu trudach i traumatycznych doświadczeniach wojennych powrócili w rodzinne strony. Ich świadectwo, zachowane w rodzinnych archiwach listy i kartki oraz zdjęcia staną się kanwą dla opowieści o bohaterstwie, poświęceniu i trudnym powrocie do normalności i do wolności. 

Wystawa czasowa oraz związane z nią wydarzenia mają na celu przywrócenie i utrwalenie pamięci o wojnie światowej i udziału w niej Orawian, którzy, jako żołnierze Austro-Węgier walczyli na wielu jej frontach. Wystawa wpisuje się jednocześnie w obchody stulecia zakończenia wojny i odzyskania niepodległości przez Polskę.

Planowana data: listopad 2018 r.