Muzeum – Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej zaprasza na 24. Święto Borówki, które w tym roku odbędzie się pod hasłem „Uskrzydleni. Orawa silna Małopolską!”.

Już w niedzielę, 2 sierpnia, na odwiedzających czeka dzień pełen atrakcji. W programie znajdą się koncerty, wystawy, pokazy mody inspirowanej tradycją, prezentacje dawnych zajęć, degustacje, konkursy, warsztaty, stoiska twórców ludowych oraz strefa dziecka. Nie zabraknie także muzycznych i kabaretowych występów – na scenie pojawią się Kabaret Śleboda, Chrząszcze, a gwiazdą wieczoru będzie Basia Giewont.

To doskonała okazja, by spędzić czas w wyjątkowej atmosferze, poznać bogactwo kultury Orawy i wspólnie świętować jedno z najważniejszych wydarzeń lata na Orawie.

Informujemy, że w tym dniu kasa muzeum dla chcących zwiedzać ekspozycję stała będzie czynna do godziny 12.00 (zwiedzanie do 12.30). Wstęp na samą imprezę bezpłatny!

Z względów organizacyjnych i z punktu widzenia bezpieczeństwa imprezy masowej organizatorzy nie przewidują możlwości wjazdu i zaparkowania samochodów na teren muzeum (wjazd bedzie możliwy jedynie dla osób posiadających zezwolenie organizatorów i w określonych godzinach (obsługa, wystawcy itp.).

Parking przy muzeum przeznaczony jest dla autokarów i pojazdów obsługi, Samochód będzie można zostawić przy Domu Weselnym Babiogórska (bezpłatnie) niecały kilometr od muzeum w kierunku Jabłonki, skąd chodnikiem w kwadrans można dotrzeć pieszo chodnikiem na imprezę [zobacz mapkę].

Bardzo prosimy o zapoznanie się z regulaminem i stosowanie się do poleceń organizatorów i służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo imprezy.

Szczegółowy program wydarzenia znajduje się poniżej.

Andrzej Pilch urodził się 23 września 1912 roku w Jabłonce na Orawie. Pochodził z rodziny chłopskiej, zaangażowanej w polską działalność niepodległościową na Orawie. W okresie plebiscytowym pomagał ojcu w przenoszeniu korespondencji i materiałów konspiracyjnych między Orawą a Podhalem.

Uczył się w Jabłonce i Nowym Targu, a następnie pracował w rodzinnym gospodarstwie, zdobywając umiejętności ciesielskie, stolarskie i pasterskie. W latach 1934-1938 odbył służbę wojskową w 4. Pułku Strzelców Podhalańskich oraz ukończył Szkołę Podchorążych w Cieszynie. We wrześniu 1939 roku walczył w szeregach Obrony Narodowej i Armii „Kraków”, uczestnicząc m.in. w bitwie pod Wysoką koło Jordanowa.

Po ucieczce z niewoli powrócił na Orawę i zaangażował się w działalność konspiracyjną Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej, używając pseudonimów „Janosik” i „Modrzew”. Jako kurier Delegatury Rządu na Kraj działał na odcinku „Orawka”. W 1943 roku został aresztowany i osadzony w więzieniu politycznym w Bratysławie, gdzie był brutalnie przesłuchiwany i torturowany.

Po zakończeniu II wojny światowej współtworzył polską administrację na Orawie. Pełnił funkcję sołtysa Orawki, a w latach 1947–1954 był wójtem. Angażował się w odbudowę regionu oraz rozwój oświaty, kultury i administracji. Był współzałożycielem Zespołu Regionalnego „Orawa”, dla którego opracował repertuar oparty na autentycznych tradycjach muzycznych i obrzędowych regionu.

Od lat 50. XX w. związał swoje życie zawodowe z Muzeum – Orawskim Parkiem Etnograficznym w Zubrzycy Górnej. Jako kierownik schroniska PTTK i pracownik skansenu odegrał kluczową rolę w jego rozwoju. Uczestniczył w pozyskiwaniu zabytkowych obiektów, nadzorował ich translokację i rekonstrukcję, prowadził inwentaryzację zbiorów oraz był pierwszym przewodnikiem muzealnym. Dzięki jego zaangażowaniu do skansenu trafiło wiele cennych zabytków architektury drewnianej z Orawy i Podhala.

Przez całe życie popularyzował historię i kulturę Orawy, publikował artykuły, wygłaszał odczyty i współpracował z regionalnymi instytucjami kultury. Za działalność społeczną i kulturalną został odznaczony m.in. Krzyżem Zasługi, odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” oraz Złotą Odznaką „Za Zasługi dla Województwa”. W 1980 roku otrzymał godność Honorowego Członka Związku Podhalan.

Zmarł w Krakowie 11 lipca 1981 roku. Pozostaje jedną z najwybitniejszych postaci zasłużonych dla zachowania dziedzictwa kulturowego polskiej Orawy oraz rozwoju Muzeum – Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej.

Wanda Maria Jostowa, pierwsza dyrektor Muzeum – Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej, jego współtwórczyni, etnografka, muzeolożka i geografka. Swoją wieloletnią działalnością naukową i organizacyjną trwale zapisała się w dziejach Orawy i Podhala.

W latach 1917-1925 uczęszczała do Państwowego Gimnazjum Realnego w Zakopanem, gdzie uzyskała świadectwo dojrzałości. Następnie studiowała na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (1926-1931), kształcąc się w zakresie pedagogiki i geografii. W toku studiów specjalizowała się również w antropologii, etnografii i socjologii. Tytuł magistra pedagogiki uzyskała w 1933 r., a magistra geografii w 1934 r.

Podczas II wojny światowej mieszkała w Zakopanem. Po jej zakończeniu, od września 1945 r., pracowała w Państwowym Liceum Pedagogicznym w Zakopanem. We wrześniu 1948 r. podjęła pracę w Muzeum Kultur Ludowych w Młocinach (późniejsze Państwowe Muzeum Etnograficzne), a od 1952 r. była związana z Muzeum Tatrzańskim im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem, gdzie pracowała do przejścia na emeryturę w 1970 r.

W 1968 r. uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych na Uniwersytecie Łódzkim na podstawie rozprawy pt. Zróżnicowanie kulturowe podhalańsko-orawskie na przykładzie odrębności tradycyjnego pasterstwa na Orawie Polskiej.

Równolegle z pracą zawodową aktywnie działała społecznie, przede wszystkim w Komisji Opieki nad Zabytkami przy Oddziale Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Zakopanem. To właśnie zakopiańskiemu oddziałowi PTTK powierzono opiekę nad zespołem dworskim Moniaków w Zubrzycy Górnej, odrestaurowanym z inicjatywy Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wspólnie z dr Hanną Pieńkowską od początku organizowała i rozwijała zubrzycki skansen – początkowo przewodząc mu społecznie, a od 1974 r., kiedy muzeum uzyskało samodzielność, jako jego pierwsza dyrektorka. Funkcję tę pełniła do 1977 r., kiedy ostatecznie przeszła na emeryturę. 

Dorobek naukowy Wandy Jostowej obejmuje liczne publikacje poświęcone kulturze ludowej Orawy, wydawane zarówno w formie artykułów, jak i książek. Była również autorką wielu opracowań popularnonaukowych, przewodników i folderów poświęconych Muzeum – Orawskiemu Parkowi Etnograficznemu w Zubrzycy Górnej.

Muzeum - Orawski Park Etnograficzy w Zubrzycy Górnej  realizuje projekt "Browary i gorzelnie na Orawie", który dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Projekt ma na celu przeprowadzenie kompleksowych badań nad historią browarnictwa i gorzelnictwa na Orawie – zarówno po stronie polskiej, jak i słowackiej. Tematyka ta pozostaje dotychczas słabo obecna w literaturze regionalnej, mimo że stanowi ważny element dziejów gospodarczych, społecznych i kulturowych regionu.

W ramach zadania prowadzone będą kwerendy archiwalne, analiza materiałów ikonograficznych, dokumentów urzędowych oraz przekazów ustnych, a także porównanie źródeł zgromadzonych w instytucjach po obu stronach granicy. Badania pozwolą odtworzyć historię lokalnych browarów i gorzelni, ustalić ich właścicieli, opisać stosowane technologie produkcji oraz ukazać znaczenie tych zakładów dla rozwoju Orawy i życia jej mieszkańców.

Rezultatem projektu będzie seminarium naukowe organizowane w Muzeum – Orawskim Parku Etnograficznym w Zubrzycy Górnej oraz publikacja popularnonaukowa prezentująca wyniki badań. Szczególne miejsce zajmie w niej historia browaru w Zubrzycy Górnej - jednego z najważniejszych zakładów przemysłowych dawnej Orawy - ukazana na tle przemian gospodarczych i społecznych regionu.

Projekt przyczyni się do zachowania i popularyzacji dziedzictwa kulturowego Orawy, wzbogaci wiedzę o historii regionu oraz stanie się inspiracją do podejmowania nowych inicjatyw edukacyjnych, kulturalnych i turystycznych nawiązujących do dawnych tradycji browarniczych. Opracowanie będzie skierowane zarówno do mieszkańców, jak i badaczy oraz wszystkich zainteresowanych historią i kulturą Orawy.

Wartość projektu: 72 000 zł

Dofinansowanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego: 55 000 zł

Data podpisania umowy: lipiec 2026

Okres realizacji projektu: 2026-2027