Wanda Maria Jostowa, pierwsza dyrektor Muzeum – Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej, jego współtwórczyni, etnografka, muzeolożka i geografka. Swoją wieloletnią działalnością naukową i organizacyjną trwale zapisała się w dziejach Orawy i Podhala.

W latach 1917-1925 uczęszczała do Państwowego Gimnazjum Realnego w Zakopanem, gdzie uzyskała świadectwo dojrzałości. Następnie studiowała na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (1926-1931), kształcąc się w zakresie pedagogiki i geografii. W toku studiów specjalizowała się również w antropologii, etnografii i socjologii. Tytuł magistra pedagogiki uzyskała w 1933 r., a magistra geografii w 1934 r.

Podczas II wojny światowej mieszkała w Zakopanem. Po jej zakończeniu, od września 1945 r., pracowała w Państwowym Liceum Pedagogicznym w Zakopanem. We wrześniu 1948 r. podjęła pracę w Muzeum Kultur Ludowych w Młocinach (późniejsze Państwowe Muzeum Etnograficzne), a od 1952 r. była związana z Muzeum Tatrzańskim im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem, gdzie pracowała do przejścia na emeryturę w 1970 r.

W 1968 r. uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych na Uniwersytecie Łódzkim na podstawie rozprawy pt. Zróżnicowanie kulturowe podhalańsko-orawskie na przykładzie odrębności tradycyjnego pasterstwa na Orawie Polskiej.

Równolegle z pracą zawodową aktywnie działała społecznie, przede wszystkim w Komisji Opieki nad Zabytkami przy Oddziale Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Zakopanem. To właśnie zakopiańskiemu oddziałowi PTTK powierzono opiekę nad zespołem dworskim Moniaków w Zubrzycy Górnej, odrestaurowanym z inicjatywy Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wspólnie z dr Hanną Pieńkowską od początku organizowała i rozwijała zubrzycki skansen – początkowo przewodząc mu społecznie, a od 1974 r., kiedy muzeum uzyskało samodzielność, jako jego pierwsza dyrektorka. Funkcję tę pełniła do 1977 r., kiedy ostatecznie przeszła na emeryturę. 

Dorobek naukowy Wandy Jostowej obejmuje liczne publikacje poświęcone kulturze ludowej Orawy, wydawane zarówno w formie artykułów, jak i książek. Była również autorką wielu opracowań popularnonaukowych, przewodników i folderów poświęconych Muzeum – Orawskiemu Parkowi Etnograficznemu w Zubrzycy Górnej.

Muzeum - Orawski Park Etnograficzy w Zubrzycy Górnej  realizuje projekt "Browary i gorzelnie na Orawie", który dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Projekt ma na celu przeprowadzenie kompleksowych badań nad historią browarnictwa i gorzelnictwa na Orawie – zarówno po stronie polskiej, jak i słowackiej. Tematyka ta pozostaje dotychczas słabo obecna w literaturze regionalnej, mimo że stanowi ważny element dziejów gospodarczych, społecznych i kulturowych regionu.

W ramach zadania prowadzone będą kwerendy archiwalne, analiza materiałów ikonograficznych, dokumentów urzędowych oraz przekazów ustnych, a także porównanie źródeł zgromadzonych w instytucjach po obu stronach granicy. Badania pozwolą odtworzyć historię lokalnych browarów i gorzelni, ustalić ich właścicieli, opisać stosowane technologie produkcji oraz ukazać znaczenie tych zakładów dla rozwoju Orawy i życia jej mieszkańców.

Rezultatem projektu będzie seminarium naukowe organizowane w Muzeum – Orawskim Parku Etnograficznym w Zubrzycy Górnej oraz publikacja popularnonaukowa prezentująca wyniki badań. Szczególne miejsce zajmie w niej historia browaru w Zubrzycy Górnej - jednego z najważniejszych zakładów przemysłowych dawnej Orawy - ukazana na tle przemian gospodarczych i społecznych regionu.

Projekt przyczyni się do zachowania i popularyzacji dziedzictwa kulturowego Orawy, wzbogaci wiedzę o historii regionu oraz stanie się inspiracją do podejmowania nowych inicjatyw edukacyjnych, kulturalnych i turystycznych nawiązujących do dawnych tradycji browarniczych. Opracowanie będzie skierowane zarówno do mieszkańców, jak i badaczy oraz wszystkich zainteresowanych historią i kulturą Orawy.

Wartość projektu: 72 000 zł

Dofinansowanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego: 55 000 zł

Data podpisania umowy: lipiec 2026

Okres realizacji projektu: 2026-2027

Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom uroczystego otwarcia Szlaku Polsko-Węgierskiego, które odbyło się 26 czerwca 2026 r. przed Muzeum – Orawskim Parkiem Etnograficznym w Zubrzycy Górnej.

Szczególne podziękowania kierujemy do dr. Tibora Gerencséra – Konsula Generalnego Węgier w Krakowie, przedstawicieli Konsulatu Generalnego Węgier w Krakowie, Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego i Centralnego Ośrodka Turystyki Górskiej PTTK, wspaniałych artystów, przedstawicieli władz centralnych i samorządowych, instytucji kultury i partnerów wydarzenia oraz wszystkich osób zaangażowanych w organizację uroczystości.

Mamy nadzieję, że nowy szlak stanie się inspiracją do odkrywania bogatej historii i kultury pogranicza polsko-węgierskiego oraz zachętą do poznawania wyjątkowego dziedzictwa Orawy i Podtatrza.

Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć z wydarzenia!

fot. Leszek Janiszewski

Wakacje w muzeum? Zapraszamy do skorzystania z naszej oferty! 

W okresie wakacyjnym muzeum jest czynne codziennie w godzinach od 9.00 do 17.00 (ostatnie wejście na teren godzinę przed zamknięciem).

Poniedziałek jest dniem bezpłatnym, zwiedzanie tylko w formie spacerowej, bez wnętrz.

 Zapraszamy na warsztaty edukacyjne według tygodniowego harmonogramu (zajęcia będą odbywać się o 10.00 i 12.00):

• poniedziałek: "Nie święci garnki lepią", 25 zł/os.
• wtorek: "Od wełenki do filcu”, 25 zł/os.
• środa: "Makatki w izbie u babki", 30 zł/os.
• czwartek: "Torby pełne tradycji", 30 zł/os.
• piątek: "Orawskie skrzynie na skarby”, 30zł/os.
• sobota: warsztaty do wyboru

Zajęcia prowadzimy dla wszystkich zainteresowanych (turystów indywidualnych, rodzin, znajomych).

Natomiast rezerwacje dla grup zorganizowanych - zapisy na wszystkie zajęcia z oferty stałej pozostają bez zmian.

Dodatkowo polecamy:

• zwiedzanie indywidualne z aplikacją;
• zwiedzanie z przewodnikiem (obowiązuje rezerwacja);
• bilet dla mieszkańców Orawy - 5 zł/os. (lipiec i sierpień, nie dotyczy grup zorganizowanych);
• możliwość wynajęcia placu ogniskowego lub grilla (zgodnie z cennikiem).

Zapraszamy również na nasze wydarzenia:

• 5 lipca - Powitanie Lata
• 2 sierpnia - Święto Borówki
• 26 lipca i 2 sierpnia - XVIII Międzynarodowy Festiwal Muzyki Kameralnej 
• 14 sierpnia - konkurs "Zioła Matki Bożej"

Więcej informacji na temat imprez plenerowych i koncertów już wkrótce na naszej stronie oraz w mediach społecznościowych.

Zapraszamy!